start
Biuletyn - maj 2009
Rynek MVNO wykazuje się w ostatnim roku wzmożoną dynamiką. W ciągu ostatniego miesiąca jeden z operatorów zakończył działalność, inny został sprzedany, a jeszcze inny uruchomił swoje usługi.
Zarabianie na oglądaniu reklam
Usługi polegające na płaceniu za wysłuchanie reklam wprowadziła niecały rok temu sieć 36i6. Dzisiejsze serwisy w Internecie są niejako rozwinięciem tego pomysłu. W zamian za oglądanie reklam można przeprowadzać darmowe rozmowy lub doładowywać karty pre-paid.
Klauzule i praktyki niedozwolone według UOKiK
UOKiK wystosował pozew przeciwko trzem operatorom komórkowym (Play, PTC i Orange), zarzucając im stosowanie niedozwolonych klauzul. Toczą się także sprawy przeciwko operatorom kablowym.
Zmiany regulaminu w sieci Polkomtel
Polkomtel unikając procesu przystał na zmiany w regulaminie proponowane przez UOKiK. W związku z tym abonenci Polkomtela mają możliwość rezygnacji z usług bez konieczności płacenia kar umownych.
Dostawcy szerokopasmowych usług internetowych oferują coraz większe prędkości pobierania danych.
Płatności mobilne dziś i zapowiedź drugiego systemu
Za pomocą komórki można dziś płacić za drobne usługi (bilet autobusowy, parkowanie). Stosowana procedura jest dość skomplikowana. Sytuację tę może znacząco poprawić planowane zintegrowanie płatności mobilnych z kontami bankowymi.
Trwa wdrażanie platformy, która usprawni lokalizację osób potrzebujących pomocy, które wykonują połączenia na numer alarmowy.
Na razie bez czwartego MNO na Węgrzech
Przetargi na częstotliwości przeznaczone dla czwartego węgierskiego operatora zostały odwołane. Decyzja tłumaczona jest słabą kondycją rynku telekomunikacyjnego.
Pierwsza faza nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego
Uchwalono pierwszą fazę nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego. Zawiera ona prokonsumenckie zapisy dotyczące m.in. kar umownych za rozwiązanie umowy oraz przenoszenie numerów.
Parlament Europejski przyjął uchwałę zmniejszającą stawki Eurotaryfy oraz określającą sposób taryfikacji. Zmiany dotyczą również SMS-ów oraz transmisji danych. Jednakże niekorzystny kurs złotówki może spowodować wzrost opłat roamingowych.
Zmiany graczy na rynku MVNO [ wróć do spisu ]
Rynek MVNO przeżywa w obliczu trwającej wojny cenowej „ciężkie chwile”. Aby zachować konkurencyjność i przyciągać klientów, stawki komórkowych operatorów alternatywnych powinny być mniejsze niż 0,30 zł / min.
Zapewne z tego powodu z rynku całkowicie wycofuje się telefonia WP Mobi, która działa od 27 sierpnia 2007 r. Do końca maja 2009 r. użytkownicy WP Mobi mogą bezpłatnie przenieść numer do innego operatora lub odzyskać niewykorzystane środki z doładowań. Szacuje się, że w okresie świetności z WP Mobi korzystało około 2,5 tys. użytkowników, z których dotąd pozostało około 1 tys.
Ze względu na niekorzystną koniunkturę gospodarczą uruchomienie przez Allegro własnych usług MVNO (planowane na 1 kw. tego roku) zostało odwołane.
Nastąpiła również zmiana właściciela marki Mobilking. Dotychczasowy właściciel, czeski fundusz Penta Investmens poinformował, że sprzedał udziały Mobilkinga spółce MoCoHub Technology, która jest związana z MNI. Decyzję sprzedażową fundusz tłumaczy zbyt małą rentownością inwestycji.
CenterNet podtrzymuje deklaracje uruchomienia swoich usług przed końcem maja 2009 r. pomimo tego, że zmienił partnera zapewniającego dostęp do infrastruktury. CenterNet zrezygnował z usług Centertela i podpisał na początku maja porozumienie z Polkomtelem. W chwili obecnej CenterNet posiada już pierwszą kartę SIM działającą w roamingu krajowym. Pierwsze własne nadajniki mają zostać uruchomione w Toruniu jeszcze przed końcem maja 2009 r. Nieznana jest jeszcze nazwa marki pod którą będą świadczone usługi. Wiadomo natomiast, że CenterNet zamierza być operatorem dwóch marek MVNO: „W Rodzinie” – powiązanej z fundacją Lux Veritas oraz dla sieci komórkowej skierowanej do wędkarzy – wprowadzanej we współpracy z portalem Rybobranie.pl.
Nowym graczem na rynku jest sieć MVNO GaduAir, która uruchomiła swoje usługi 18 maja 2009 r. Sieć ta działa w oparciu o infrastrukturę Polkomtela. GaduAir wprowadza stawkę na połączenia głosowe na poziomie 0,29 zł (oprócz Play i Cyfrowego Polsatu), ale oferta skierowana jest głównie do osób korzystających z usług transmisji danych. Numer telefoniczny jest jednocześnie numerem Gadu-Gadu i każdy użytkownik otrzymuje możliwość bezpłatnego korzystania z komunikatora w komórce. Ważność konta po doładowaniu za 10 zł wynosi 90 dni. Oprócz tego dostępne są także pakiety minut oraz pakiety transmisji danych, a także usługi powiązane z korzystaniem z komunikatora Gadu-Gadu oraz serwisami Moja Generacja i Blip.pl.
Zarabianie na oglądaniu reklam [ wróć do spisu ]
Ostatnio pojawiły się serwisy internetowe będące niejako rozwinięciem idei płacenia odbiorcom za oglądanie reklam. Poprzez Internet do konsumenta dociera nie tylko dźwięk, ale także i obraz, toteż siła reakcji takich reklam jest większa, a mechanizmy kontrolne sprawdzają czy odbiorca uważnie ogląda prezentowane treści. Reklamy w takich serwisach są dobrze kierowane dzięki wypełnianiu ankiet przez oglądających. Ankiety te umożliwiają także zebranie sugestii i zbadanie preferencji odbiorców (tak więc jest to reklama „z potwierdzeniem odbioru”).
Za pomocą serwisu reklamofon.pl możliwe jest zestawianie darmowych połączeń pomiędzy telefonami stacjonarnymi. Korzystanie z usług polega na wpisaniu na stronie www numerów pomiędzy którymi ma odbywać się połączenie oraz wybraniu „sponsora” połączenia. System dzwoni najpierw do odbiorcy połączenia, a po podniesieniu słuchawki oddzwania do osoby inicjującej połączenie. Osoba inicjująca połączenie podczas rozmowy musi śledzić reklamy pochodzące od sponsora, które są wyświetlane na stronie internetowej. Weryfikacja odbywa się poprzez kliknięcie na reklamę w przeciągu kilkudziesięciu sekund od momentu wyświetlenia stosownego komunikatu. W przypadku braku reakcji na komunikat połączenie jest przerywane. Darmowe rozmowy realizowane są z wykorzystaniem VoIP i są możliwe pomiędzy numerami telefonii stacjonarnej. Wersja demonstracyjna umożliwia połączenia trwające do 8 minut, natomiast po zarejestrowaniu limit jest zwiększany do 30 minut.
Nieco większą funkcjonalność, obejmującą również telefonię komórkową oferuje serwis otineo.pl. W serwisie tym konieczne jest zalogowanie się, podczas którego następuje rejestracja numeru. Oglądanie reklam nagradzane jest punktami (zwanymi „otinki”), które można wymieniać na minuty połączeń głosowych lub na doładowania telefonów komórkowych pre-paid. Za obejrzenie jednej reklamy otrzymuje się około 1-2 „otinki”.
Darmowe połączenia można wykonywać za pomocą telefonów stacjonarnych lub budek telefonicznych dzwoniąc na bezpłatny numer 0-800 oraz wybierając numer odbiorcy. Przy inicjowaniu połączenia z telefonii stacjonarnej 1 „otinka” stanowi równoważność 30 sekund rozmowy z innym numerem stacjonarnym lub od około 5 do 12 sekund połączenia z numerem komórkowym (w zależności od sieci, z którą nawiązywane jest połączenie).
Możliwe jest także doładowanie telefonów na kartę u większości operatorów świadczących usługi pre-paid (Cyfrowy Polsat, Era, Heyah, Orange, Play, Simplus, Sami Swoi). Doładowanie za 5 zł kosztuje 100 „otinek”. Zakładając, że na jedną reklamę trzeba poświęcić od 40 do 240 sekund (czas zależy od długości reklamy i szybkości łącza) oraz, że za reklamę otrzymuje się 1 lub 2 punkty, można oszacować, że aby zarobić na doładowanie 5 zł trzeba spędzić na ciągłym oglądaniu reklam od 1 do 4 godzin. W przypadku wymiany punktów na rozmowy z telefonu stacjonarnego minuta połączenia z numerem stacjonarnym to 2-4 minuty spędzone wcześniej na oglądaniu reklam. Aby dzwonić bezpłatnie na komórki trzeba oglądać wcześniej reklamy około 15 razy dłuższe od rozmowy.
Klauzule i praktyki niedozwolone według UOKiK [ wróć do spisu ]
W kwietniu br. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoczął postępowania wobec trzech operatorów telefonii komórkowej (PTC, PTK Centertel i P4) i skierował przeciw nim pozwy do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Postępowania są wynikiem kontroli przeprowadzonej jeszcze w 2007 r. W pozwach UOKiK zgłosił zastrzeżenia wobec 24 klauzul stosowanych w umowach z klientami – m.in. wyłączania wszystkich usług przy opóźnieniu płatności (a więc nie tylko tych, za które nie wpłynęła opłata), podwójnego karania (odsetki i dodatkowa opłata karna), pobierania opłaty za zdjęcie sim-locka tylko w trakcie trwania umowy (a później już nie). Zastrzeżenia urzędu budzi też obowiązek zgłaszania u niektórych operatorów kradzieży telefonu w formie pisemnej, podczas gdy u innych można zrobić to telefonicznie. Polkomtel uniknął pozwu w wyniku współpracy podjętej z UOKiK, zmierzającej do usunięcia kwestionowanych postanowień umownych.
W grudniu 2008 r. klauzule niedozwolone dotyczące głównie warunków i możliwości wypowiedzenia umowy były przedmiotem postępowania UOKiK wobec UPC, Telefonii Dialog, Toya, Aster, Tele2, Netia, Vectry, Multimedia oraz GTS Energis. Zastrzeżenia UOKiK budziło m.in. różnicowanie przez operatorów wysokości opłat za zmianę taryfy w zależności od abonamentu oraz postanowienia dotyczące automatycznego przedłużania umów z klientami na czas nieokreślony przy równoczesnym braku doprecyzowania warunków, umożliwiających odstąpienie od umowy i ogólnie – brak informacji dla klientów w przypadku zmiany oferty. Zakwestionowano też prawo operatorów do dodatkowych opłat za ponowną aktywację lub wyłączenie usług oraz unikanie odpowiedzialności w przypadku wystąpienia przerw w świadczeniu usług. Część przedsiębiorców zadeklarowała współpracę z Urzędem i usunięcie nieprawidłowości w umowach, natomiast przeciwko Telefonii Dialog, Tele2, Aster i Toya, wszczęte zostały postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zaś w sprawie Astera i Toya urząd skierował pozwy do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Natomiast pod koniec kwietnia br. Prezes UKE nałożył na Cyfrowy Polsat karę pieniężną w wysokości 300 tys. zł za niewypełnienie obowiązku udzielenia informacji lub dostarczenia dokumentów przewidzianych ustawą Prawo telekomunikacyjne podczas kontroli przeprowadzanej przez UKE.
Zmiany regulaminu w sieci Polkomtel [ wróć do spisu ]
Polkomtel jako jedyny operator wielkiej trójki uniknął pozwu wystosowanego przez UOKiK, poprzez nawiązanie współpracy mającej na celu wyeliminowanie spornych zapisów w regulaminie. Nowy regulamin wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2009 r. Poprzez przesyłanie stosownych zawiadomień wraz z rachunkami, Polkomtel wypełnia ustawowy obowiązek informowania o zmianach i możliwości odstąpienia od umowy. W przeciągu 7 dni od daty płatności rachunku, który zawiera nowy regulamin, klienci mogą wypowiedzieć umowę powołując się na brak akceptacji zmian (obowiązuje standardowy 30-dniowy okres wypowiedzenia). Nowy regulamin zostanie ogłoszony publicznie 30 czerwca. Zmiany w regulaminie dotyczą m. in. takich kwestii jak: zwiększenie wysokości odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi, doprecyzowanie zasad dotyczących pobierania zaliczki i postępowania reklamacyjnego. Nowy regulamin zawiera również przeniesione z cennika kwestie dotyczące wpłaty kaucji. Zmianie ulegają wysokości opłat za połączenie z konsultantem (drożeje ono o 1 zł osiągając kwotę 1,95 zł) oraz opłat za uzyskanie rachunku szczegółowego (5 zł). Zmiany dotyczą klientów korzystających z usług abonamentowych oraz iPlus, którzy podpisali umowę przed 4 maja b.r.
Wyścig na prędkości [ wróć do spisu ]
Pomimo tego, że większość użytkowników szerokopasmowego Internetu korzysta z usług o transmisji do 2 Mbit/s, to pomiędzy operatorami trwa rywalizacja o pierwsze miejsce w świadczeniu usługi najszybszego Internetu.
Jak dotąd w kategorii dostępu do sieci po łączach telefonicznych przodowała Netia umożliwiając klientom dostęp o prędkości do 16 Mbit/s. Według doniesień „Rzeczpospolitej” TP przygotowuje nową ofertę, która będzie szybsza od usług Netii. Nowa usługa Neostrady będzie prawdopodobnie zawierała ofertę łącza o przepustowości 20 Mbit/s.
Jeśli weźmie się pod uwagę również usługi sieci kablowych, to wśród dużych usługodawców na pierwsze miejsce wysuwa się UPC. Operator ten w połowie kwietnia b.r. zwiększył maksymalne prędkości transmisji o połowę i oferuje Internet o prędkości do 30 Mbit/s. Nie jest to kres możliwości UPC, ponieważ przykładowo w Holandii firma ta świadczy usługi z maksymalną prędkością do 120 Mbit/s. Według wypowiedzi prezesa UPC prędkość taka ma być wprowadzona w pozostałych krajach, w tym również w Polsce.
Płatności mobilne dziś i zapowiedź drugiego systemu [ wróć do spisu ]
Poza eksperymentem z “Idea WaPark SMS” rozpoczętym we wrześniu 2001 r. i zakończonym wraz z końcem obsługi miejskich parkometrów przez WaPark, a także mało popularnymi systemami płatności za pomocą SMS-ów za bilety komunikacji miejskiej, nie istniały w Polsce masowe systemy płatności mobilnych. Sytuacja jednak zaczyna się zmieniać. Od grudnia 2008 r. działa w Warszawie system mPay (bilety komunikacji miejskiej i parkowanie), rozszerzany na inne miasta (obecnie także parkowanie w Łodzi, Ostrowie Wielkopolskim i Tarnowie), na innych operatorów telefonii komórkowej (początkowo tylko Polkomtel i Play, obecnie już wszyscy MNO). Na razie system współpracuje tylko z jednym bankiem (Citi Handlowy), co dla nieposiadających konta w tym banku wymaga dokonywania przelewów na konto obsługujące system mPay. Zapowiadane jest rozszerzenie współpracy na inne banki, podobnie jak dalsze rozszerzanie sieci sklepów i usługodawców akceptujących płatności (jest już wśród nich nawet Teatr Słowackiego w Krakowie). System mPay do transakcji wykorzystuje nie SMS-y, ale tzw. call operatorski.
Wraz z 4 MNO testowane jest obecnie rozwiązanie MasterCard, które polega na zainstalowaniu aplikacji przypisującej numer telefonu do konkretnej karty płatniczej lub rachunku bankowego. W przyszłości aplikacja ta będzie mogła współpracować z czytnikiem płatności bezstykowych NFC, a więc płatności telefonami komórkowymi będą wykonywane tak, jak w przypadku kart zbliżeniowych typu PayPass, czy Visa Wave.
Na drugą połowę 2009 r. zapowiadane jest uruchomienie konkurencyjnego systemu SkyCash.
Według opublikowanego w marcu br. raportu KPMG, w Europie Środkowo-Wschodniej rynek płatności mobilnych osiągnie w 2012 r. wartość 6 mld USD. W 2008 r. wolumen płatności mobilnych na rynku polskim (realizowanych niemal wyłącznie jako Premium Rate SMS) szacowany był na 800 mln zł.
Przetarg na PLI-CBD [ wróć do spisu ]
Cztery konsorcja (Comarch/Camco, Asseco Poland, T4B/Qumak-Sekom oraz Wasko/NTI/Betacom/Ernst&Young Business Advisory) złożyły do 19 maja br. oferty na wykonanie systemu PLI-CBD – Platformy Lokalizacyjno-Informacyjnej z Centralną Bazą Danych. Platforma ta ma zasadniczo usprawnić pozyskiwanie informacji o lokalizacji abonenta wzywającego pomocy (na numery alarmowe) oraz procesy związane z przenoszeniem numerów przy zmianie operatora. Całkowity koszt realizacji projektu PLI-CBD wyniesie ponad 13,1 mln zł, przy czym 85% to dofinansowanie ze środków UE. PLI-CBD będzie współpracował z Systemem “112” prowadzonym przez MSWiA.
Na razie bez czwartego MNO na Węgrzech [ wróć do spisu ]
Jako powód unieważnienia przetargu na częstotliwości GSM/UMTS rozpisanego jeszcze w październiku ub.r., regulator węgierski (NHH) podał w końcu marca trudną sytuację ekonomiczną kraju. Oferty złożyły cztery firmy krajowe, w tym tylko jeden dotychczasowy operator telefonii stacjonarnej i Internetu (Invitel).
Na Węgrzech działa trzech MNO: T-Mobile (44,68% liczby użytkowników), Pannon GSM będący własnością norweskiego Telenora (34,4%) oraz Vodafone (21,92%). Efektem obecnej zapaści gospodarczej Węgier jest spadek gęstości komórkowej – od grudnia 2008 r. gęstość nominalna wynosząca wtedy 121,8% spadła do końca kwietnia 2009 r. do 119,6%
W końcu kwietnia unieważniona została także część przetargu dotycząca na refarmingu częstotliwości 450 MHz (wpłynęły dwie oferty, ale NHH stwierdził, że nie spełniają przez regulatora zakładanych celów), natomiast częstotliwości w paśmie 26 GHz zdobyły Magyar Telekom oraz Antenna Hungaria (dotychczasowy operator transmisji dla nadawców RTV).
Pierwsza faza nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego [ wróć do spisu ]
Uchwalona w kwietniu br. nowelizacja zwiększa m.in. uprawnienia prezesa UKE - w tym do uzyskiwania informacji potrzebnych do analiz rynku - porządkuje też kontrowersyjną w poprzedniej ustawie kwestię 5-letniej kadencji. Prezesa UKE powoływać i odwoływać ma teraz Sejm za zgodą Senatu na wniosek Prezesa Rady Ministrów (a nie premier po konkursie organizowanym przez KRRiT - jak obecnie).
Zmienione przepisy wprowadzają nowe metody rozstrzygania sporów pomiędzy operatorami oraz między operatorami a użytkownikami sieci. Regulacją wymaganą przez UE jest możliwość wpisu do rejestru działalności telekomunikacyjnej operatorów z innych krajów UE tak, by mogli oni w Polsce prowadzić działalność na takich samych zasadach, jak w swoich krajach.
Wśród regulacji prokonsumenckich jest przepis o proporcjonalnych do upływu czasu umowy opłatach rekompensujących operatorowi rozwiązanie umowy z klientem przed czasem - a nie opłatach w wysokości całości upustu "lojalnościowego".
Nowa wersja ustawy definiuje też procedury analiz, ustalania znaczącej pozycji rynkowej i nakładania obowiązków regulacyjnych, a także mechanizmy odwoławcze i uchylania obowiązków regulacyjnych dla rynków o wystarczającym stopniu konkurencyjności. Nowelizacja ustawy porządkuje też przepisy regulujące powinności operatorów na rzecz bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego - dokonując przy tej okazji transpozycji unijnej dyrektywy o retencji danych.
Nowelizacja wzbudziła szereg kontrowersji. Zdaniem TP, która rozważa wystąpienie ze skargą do Komisji Europejskiej w celu skierowania sprawy do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości lub odwołania się do Trybunału Konstytucyjnego, zawiera ona przepisy sprzeczne z prawem unijnym. TP protestuje przeciwko obecnej wersji art. 39 i 40 pozwalającej regulatorowi odrzucać wyniki audytu kosztowego oraz o art. 71 nakładający obowiązek świadczenia usługi przenoszenia numeru bez możliwości pobierania za nią opłat mimo ponoszenia kosztów.
Zdaniem TP oraz części przedstawicieli środowiska przepisy te zostały wprowadzone do nowelizacji w toku prac komisji sejmowej bez konsultacji ze środowiskiem operatorów, zastrzeżenia do nich zgłaszały m.in. izby gospodarcze. Wątpliwości w sprawie nowej wersji art. 39 wyraził również Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, a także ekspert KPP, prof. Stanisław Piątek. Dotychczasowa wersja regulacji pozwalała na pobieranie takich opłat w wysokości "nie mogącej zniechęcać abonentów do przeniesienia numeru". W prowadzonych przez UKE badaniach konsumenckich za opłatę niezniechęcającą uważano kwotę nie wyższą od 50 zł.
Przygotowywana jest druga nowelizacja, która ma usprawnić egzekwowanie przepisów telekomunikacyjnych i kar oraz rozstrzyganie sporów między operatorami i abonentami.
Tańszy roaming, wyższe ceny? [ wróć do spisu ]
Parlament Europejski w końcu kwietnia br. uchwalił zmiany w rozporządzeniu regulującym ceny połączeń w roamingu na terenie Unii Europejskiej. Obok dalszej obniżki pułapu cen maksymalnych oraz przedłużenia obowiązywania rozporządzenia do 2012 r., wprowadzono też regulację cen SMS-ów (postulowaną przez Polskę i Irlandię w poprzedniej regulacji dotyczącej tylko usług głosowych z 2007 r.) oraz zabezpieczenie klientów przed "szokiem rachunku" za transmisję danych.
Co prawda stawki za połączenia wyrażone w EUR maleją, to jednak ze względu na niekorzystny kurs złotówki w Polsce mogą one wzrosnąć. Sytuację ratuje nieco wprowadzenie naliczania sekundowego.
Nowe maksymalne stawki głosowe (0,43 EUR netto za minutę połączenia wychodzącego oraz 0,19 EUR netto za minutę połączenia przychodzącego) będą obowiązywać od 1 lipca br. i naliczane mają być w układzie sekundowym a nie minutowym (operator sieci odwiedzanej będzie mógł jednak naliczyć opłatę początkową za pierwsze 30 sek.). W 2011 r. pułapy wynosić będą odpowiednio 0,35 EUR/0,11 EUR netto. Połączenia z numerem 112 pozostaną bezpłatne.
Maksymalna cena detaliczna za wysłanie wiadomości SMS nie będzie mogła przekroczyć 0,11 EUR netto (według kursu referencyjnego EUR z 6 maja br.) - co oznacza, że cena detaliczna brutto za wysłanie wiadomości SMS nie przekroczy 60 gr. SMS-y przychodzące pozostaną bezpłatne.
Od 1 marca 2010 r. operatorzy będą też mieli obowiązek oferowania użytkownikom limitów cenowych dla transmisji danych (cut off limits).
Operatorzy są obowiązani do zaoferowania klientom limitów, z których co najmniej jeden nie przekracza równowartości 50 EUR. Po wykorzystaniu 80% wybranego limitu, do klienta musi zostać wysłane automatyczne ostrzeżenie, a po wykorzystaniu limitu będzie on mógł wybrać czy chce dalej korzystać z usługi transmisji w roamingu, czy zostaną one podczas tego wyjazdu zablokowane. Ustalono też pułapy cen hurtowych: wysłanie 1 MB danych ma kosztować nie więcej niż 1 EUR/0,80 EUR/0,50 EUR (odpowiednio od 1 lipca 2009, 2010 i 2011 r.).
Informacji na temat zasad udostępnienia wyników badań udziela Grzegorz Bernatek
tel. (22) 537 50 50, e-mail: gbe@audytel.pl